De Tolk van Java

De laatste roman van mijn oudste broer Alfred Birney – De tolk van Java – is een enorme bestseller en gisteren was hij te gast bij EénVandaag!

http://www.eenvandaag.nl/1v-series/zomervan/75495/de_zomer_van_alfred_birney 1 / 2

http://www.eenvandaag.nl/standalone-player/114253

IMG_9352

De zomer van… Alfred Birney

In de serie ‘De zomer van…’ portretteren we schrijver Alfred Birney in zijn woonplaats Den Haag en aan het Scheveningse strand. Hij won dit jaar de Libris Literatuurprijs met zijn aangrijpende boek De tolk van Java. Een autobiografische roman die een ontluisterende kijk geeft op de koloniale oorlog in Nederlands Indië.

In De tolk van Java beschrijft Birney wat de invloed is geweest van de onafhankelijkheidsstrijd in Nederlands Indië (1945-1949) op zijn vader en zijn eigen leven. Het maakte zoveel indruk dat premier Mark Rutte het vuistdikke boek meegaf aan de ministerraad als verplichte kost voor in de zomervakantie.

Een vader met oorlogtrauma’s

Birney beschrijft op een beklemmende manier het extreme geweld tijdens de dekolonisatie. Dat geweld komt van beide kanten: van Indonesische vrijheidsstrijders en van Nederlandse soldaten. Zijn Indische vader koos de kant van de Nederlanders en vocht tegen zijn eigen landgenoten. Als tolk en marinier martelde en moordde hij. Zo schoot hij op een vrouw met een baby in de arm, omdat een vrijheidsstrijder zich achter haar verschool. Birney’s vader stond hoog op de dodenlijst van Soekarno, de jonge leider van de Indonesische republiek. Voordat hij vermoord kon worden vertrekt hij naar Nederland. Waar hij zich zijn leven lang een tweederangsburger voelt. Hij trouwt met één van zijn correspondentievriendinnen, een Helmondse schoenmakersdochter. Het wordt een ongelukkig huwelijk. Hij botviert zijn oorlogstrauma’s op zijn vrouw en vijf kinderen. Birney is de oudste.

De tolk van Java

Op zijn dertiende plaatst de kinderbescherming Birney uit huis. Net als zijn broers en zussen groeit hij op in internaten. Later verdient Birney zijn geld als gitaarleraar en musicus. Als hij door een beschadiging aan zijn hand genoodzaakt is de muziek op te geven, legt Birney zich toe op het schrijven. De tolk van Java is zijn magnum opus die hem op zijn 64ste roem bezorgd bij een breed publiek. Zijn leven lang worstelde Birney met het pijnlijke verleden van zijn vader. Met dit boek sluit hij dit af. In De tolk van Java schrijft hij:

“Lang heb ik als een gek zijn waanzin bevochten. Nu ben ik een vermoeide brug die zich over een verleden buigt zonder zijn eigen spiegelbeeld in het water te zien. Ik vecht niet langer, ik houd ermee op.”

Redactie EénVandaag – De zomer van… Alfred Birney

 

Onverwacht medeleven

concertgebouw tram blog

5 juli 2017

Vandaag voor het eerst met de tram en de benenwagen naar de huisarts gegaan. Op de terugweg zag ik een zwerver op een bank zitten. Hij wenkte me: “Ga ff zitten meid! Plek genoeg!” Ik strompelde bezweet naar hem toe en plofte naast hem op de bank. Hij vroeg waarom ik met krukken liep. “Een incomplete dwarslaesie? Wat is dat nou weer?” Ik vertelde hem wat het in mijn geval zoal inhoudt. “Joh, maar dat gaat toch wel weer over?” “Geen idee”, antwoordde ik hem eerlijkheidshalve. Z’n ogen werden rood en nat. “Zit je nu te huilen?” vroeg ik een beetje verbaasd. Hij kon even geen woord uitbrengen en snikte toen: “Ik zou er denk ik niet mee kunnen leven… Ik vind het zó erg voor je!” Ik sloeg m’n arm om hem heen en zei dat er nog veel ergere dingen zijn, en dat het met mij langzaamaan vast beter zou gaan.

Daar zat ik dan, op een bankje voor het Concertgebouw een man te troosten die verdrietig werd vanwege mijn verhaal. Wat een onverwacht medeleven van een onbekende die ongetwijfeld zelf ook veel achter de rug heeft. Toen ik hem gedag had gezegd, liep ik ineens veel lichter, ontroerd door deze hartverwarmende ontmoeting.

De Spiegel van Neregeb

OriginalPhoto-513540317.879248

9 april 2017 AMC

Toen ik zaterdagnacht door allemaal lieve mensen gereed was gemaakt in de ok vroeg de anesthesioloog of ik al onder zeil wilde, of toch liever wilde wachten op de neurochirurg die met spoed onderweg was. Dan kon ik nog even met hem kennismaken. Goed plan. Ik had al vernomen dat hij zeer hoog aangeschreven staat en gespecialiseerd is in het ruggenmerg.
Daar kwam een klein mannetje binnengelopen en stijf van de morfine grapte ik op jolige toon: ‘Ha, daar hebben we de grote man!’
‘Nou, qua lengte scheel ik niet zoveel met u!’, grinnikte hij terug. ‘Bent u mevrouw MEP Birney, 13758?’
‘Klopt.’
‘Heeft u nog vragen?’
‘Ja, wat gaat er nu eigenlijk precies gebeuren?’
‘Gaat u mij nu vertellen dat u niet weet wat u mankeert?’
‘Jawel, ik heb een acute hernia en u gaat mij met spoed opereren. Maar ik bedoel: wat doet u dan precies?’
Het supermannetje kwam met zijn hoofd intimiderend dicht bij mijn gezicht. ‘Gaat u mij nu vertellen…. dat ik op zaterdag….midden in de nacht…..helemaal speciaal hiernaartoe ben gereden terwijl u niet weet wat ik hier kom doen!?’
Zijn omgeslagen toon bracht mij uit evenwicht, ik rook geen dranklucht en probeerde z’n blik te peilen. Voorzichtig keek ik opzij maar de anderen staarden laf naar de grond.
‘Maakt u nu een grapje?’
‘Nee!’ Driftig beende hij richting de wand met beeldschermen, blafte orders naar zijn minderen en meteen werd het kapje voor mijn gezicht gehouden.

Toch was het niet deze slechtgeluimde meneer die ik me naderhand als laatste persoon herinnerde, het beeld wat ik even daarvoor had gehad was gelukkig veel sterker. Het waren mijn overleden ouders, een jong en liefdevol stel, ze waren heel gelukkig samen en lachten naar mij. Een beetje zoals Harry Potter die zijn ouders in de Spiegel van Neregeb zag.

 

Uit Wikipedia:

De Spiegel van Neregeb toont kennis noch waarheid, maar laat de persoon die erin kijkt alleen zien wat hij of zij het meest begeert. Veel mensen zijn reeds weggekwijnd voor de Spiegel, betoverd door wat ze zagen. Anderen werden krankzinnig omdat ze niet wisten of wat ze zagen al dan niet mogelijk was. Er staat een spreuk boven de Spiegel: Neregeb jiz taw ra amneiz nesnem tawt einno otki. Andersom (in spiegelschrift) staat er: Ik toon niet wat mensen zien maar wat zij begeren. “Neregeb” is dus het spiegelbeeld van “begeren”.

What’s in a name?

11096514_828185717248114_877641802165304765_o

Mijn naam is Miranda Birney maar als kind werd ik door mijn familie Nana genoemd. De oorspronkelijke achternaam van mijn Chinees-Indische vader was Sie. Chinezen zetten vaak hun achternaam voor hun voornaam dus ik had zomaar Sie Nana kunnen heten.